مجله اینترنتی سرگرمی و محتوا

موسیقی سنتی ایرانی و جزئیاتی جالب درباره آن

۲۶ آذر ۱۳۹۸

موسیقی سنتی ایران که از سال ها پیش از میلاد مسیح سینه به سینه تا به امروز منتقل شده و در میان مردم رواج دارد شامل دستگاه ها، نغمه ها و آوزهای سرشار از شور و احساس می باشد. این موسیقی که با نام های موسیقی اصیل ایرانی، موسیقی کلاسیک ایرانی و موسیقی دستگاهی نیز شناخته می شود بسیار دلنشین، ساده و قابل فهم است. موسیقی سنتی یا همان موسیقی محلی در کشورهایی مثل افغانستان، پاکستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، ترکیه، یونان و بخش بزرگی از آسیای میانه رایج بوده و هر یک از این کشورها به سهم خود تاثیراتی روی شکل گیری موسیقی سنتی داشته اند.

با ما در مجله اینترنتی کافه نبات همراه شوید، تا با جزئیات موسیقی سنتی ایرانی آشنا گردید.

تاریخچه موسیقی سنتی در ایران

همان طور که گفته شد موسیقی سنتی در ایران تاریخچه ای طولانی دارد و به سال های قبل از میلاد مسیح و عهد باستان بر می گردد. در تپه چغامیش دزفول، یکی از مهمترینن مهرنگاره های خنیاگری(موسیقی) که به سال های ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۶ میلادی بر می گردد، بر جای مانده است.

موسیقی سنتی

این مهر نگاره که عمری ۳۴۰۰ ساله دارد بزمی را نشان می دهد که در آن رامشگران در یک بزم باستانی به موسیقی گوش می دهند، در این بزم گروهی از خنیاگران یا همان نوازندگان دیده می شود که هر یک مشغول نواختن سازی می باشد. خنیای باستانی ایرانی که اصطلاحی متشکل از کلمات خالص ایرانی ست امروزه «موسیقی ایران باستان یا موسیقی سنتی ایرانی» خوانده می شود. امروزه اما از عبارت موسیقی اصیل ایرانی بیشتر از موسیقی سنتی  ایرانی استفاده می شود  در حالیکه معنا و مفهوم هر دو یکی است.

علاوه بر این دیگر کاوشگری های تاریخی در زمینه خنیاگری یا موسیقی مانند تندیس کشف شده در ساسا، به خوبی نشان می دهد که سابقه موسیقی سنتی ایران به زمان امپراتوری ایلامی یعنی سال های بین ۶۴۴ تا ۲۵۰۰ قبل از میلاد مسیح بر می گردد.

همه چیز درباره موسیقی ایرانی / از سازهای ایرانی تا سبک ها و ...
بخوانید:

 اولین ارکستر جهان در موسیقی سنتی ایران

همان طور که گفته شد یکی از مهمترین مهرنگاره های خنیاگری یا همان موسیقی کشف شده در دزفول، دسته ای از نوازندگان را نشان می دهد که در یک بزم سنتی دور هم نشسته اند و هر یک سازی را می نوازد: این دسته خنیاگران یا همان نوازندگان را می توان اولین ارکستر جهان نامید. در این مهرنگاره، هر یک از خنیاگران سازی می نوازد: یکی چنگ می نوازد، دیگری شیپور و یکی دیگر تنبک می زند. در این مهره نگاره، همچنین رامشگر چهارم که یک آواز خوان است نیز مشاهده می شود. در بزم، مهمان ویژه ای که به نظر از بزرگان آزاده می باشد نیز بر فرشی نشسته است و از او پذیرایی می گردد.

موسیقی سنتی ایران و سده ۲۷ قبل از میلاد

در کنار مهرنگاره کشف شده در دزفول که تاریخچه موسیقی سنتی ایران را نشان می دادف مهر ها و نشانه های دیگری نیز به دست آمده که به نوعی قدمت موسیقی محلی یا همان سنتی ایران را نشان می دهد. به طور مثال نشانه هایی کشف شده که در سده ۲۷ قبل از میلاد خنیاگرانی در ایلام و در زمان پادشاهی پوزوز این شوشیناک در شوش زندگی می کرده اند. در این زمان نواختن چنگ بسیار رایج بوده است. چنگ از ساخته های موسیقی ایرانی به شمار می رود.

موسیقی سنتی در زمان پادشاهی شوکال ماه هو

نگاره هایی از زمان پادشاهی شوکال ماه هو در سده ۱۷ قبل از میلاد مسیح کشف شده که نشان می دهد نواختن تار در ایران بسیار رواج  داشته است. همین طور کنده کاری های بیشتر در  ایلام نشان داد که خنیاگران باستانی ایران به همراه چنگ، دف نیز می نواختند. برخی شواهد به دست آمده از کنده کاری ها، نشان داد که از میان یازده خنیاگر، ۸ تن چنگ می نواختند، دو تن نی و یک تن دیگر دهل می زدند. در این میان پانزده زن دیگر نیز دیده می شود که دست می زنند. دیگر نمونه های کنده کاری شده در نقاط دیگر ایران مثل لرستان نیز نشان می دهد که در سده ۹ پیش از میلاد، تار نواخته می شد. سفال هایی نیز در تپه سیلک کاشان و مرودشت به دست آمده که روی آنها سیمایی از پایکوبی و دست  افشانی نگاره گری شده است.

موسیقی محلی در ایران و جهان/ موسیقی محلی و عصر حجر!
بخوانید:

افت موسیقی سنتی پس از وارد شدن آریایی ها

همان طور که گفته شد موسیقی سنتی ایران قدمتی دیرینه دارد و به سال های قبل از میلاد مسیح بر می گردد. موسیقی باستانی ایران اما با ورود آریایی ها به ایران دچار افت شد. آریایی ها در آیین های مذهبی خود از رقص و موسیقی استفاده نمی کردند و این دو عامل نزد آنها اهمیتی نداشت. آثار و نوشته های به جا مانده از آن زمان نشان می دهد که رقص و موسیقی در آن روزگار چندان پیشرفتی نداشت. اطلاعات کمی از وضعیت موسیقی در این دوران وجود دارد و تنها چیز باقی مانده برخی  الات موسیقی مانند فلوت ها، گیتارها و عودهایی ست که ابداع و نواخته شده است. این در حالی ست که یک ابزار موسیقی به نام باربت به حدود ۸۰۰ سال قبل از میلاد مسیح برمی گردد.  

موسیقی سنتی ایران (موسیقی دانان)

در کنار موسیقی سنتی  ایران می بایست از موسیقی دانان باستانی ایران نیز یاد کرد، کسانیکه در پیشرفت موسیقی سنتی در ایران نقش به سزایی ایفا کردند. از مهمترین و مشهورترین موسیقی دانان ایران باستان در دوره قبل از اسلام  می توان به «باربد، سرکش، رامتین، بامشاد، آفرین و نکیسای چنگ نواز» اشاره کرد. هفت خسروانی، اثر معروف باربد است که در هر روز هفته یک نوایی می ساخت. باربد همچنین برای هر روز ماه سی لحن یا سی دستان و برای ۳۶۰ روز سال غیر از پنجه دزدیده، ۳۶۰ آهنگ یا ۳۶۰ دستان را ساخت. آهنگ جامه دران نیز توسط نکیسا ساخته شد.

 موسیقی در نواحی مختلف ایران

همان طور که دیدید موسیقی سنتی در ایران با آن تاریخ کهنی که دارد سینه به سینه به نسل امروز منتقل شده است. موسیقی محلی و سنتی امروز ایران را می توان به دسته های « موسیقی بلوچی، موسیقی ترکی آذربایجانی، موسیقی بختیاری، موسیقی جنوب ایران، موسیقی خراسانی، موسیقی گیلکی، موسیقی قزوین، موسیقی کردی، موسیقی لرستان، موسیقی مازندران، موسیقی نمکدره‌ای، موسیقی همدان، موسیقی تالش، موسیقی بندری، موسیقی ایلامی، موسیقی قشقایی  و موسیقی محلی فارس» تقسیم کرد.

فرهنگستان ادب فارسی چه می کند؟!
بخوانید:

به هر صورت اینک که با جزئیات موسیقی سنتی ایران آشنا شدید، بدون شک بهتر و با ذوق و شوق و البته درک بهتر می توانید از شنیدن یک قطعه ناب و خالص موسیقی کلاسیک ایرانی لذت ببرید.

اگر این مطلب مفید است، آنرا به اشتراک بگذارید!
×

دسترسی سریع