مجله اینترنتی سرگرمی و محتوا

همه چیز درباره موسیقی ایرانی / از سازهای ایرانی تا سبک ها و …

۲۵ آذر ۱۳۹۸

موسیقی ایرانی همچون فرهنگ و هنرش سابقه ای دیرینه دارد و به عهد باستان بر می گردد. موسیقی همانند زبان یکی از فاکتورهای فرهنگ و هنر ایرانی به شمار رفته هر قوم موسیقی محلی خاص خود را دارد. براساس مستندات تاریخی ایران کشوری ست که خاستگاه یک موسیقی متنوع و غنی بوده از قرن چهارم تا نهم هجری قمری وضعیت موسیقی در ایران بسیار فوق العاده به شمار می رفت.

در بیشتر کتب و رسالات به جا مانده از فلاسفه و دانشمندان ایرانی فصلی به موسیقی اختصاص داده شده و به عنوان مثال می توان به «بو علی سینا، ابو نصر فارابی، صفی الدین ارموی، قطب الدین شیرازی و عبدالقادر مراغه ای» اشاره کرد.

مجله اینترنتی کافه نبات در این بخش قصد دارد شما را با موسیقی ایرانی آشنا کند.

موسیقی ایرانی
کیهان کلهر

 موسیقی ایران(سنتی)

موسیقی ایرانی که در بیشتر جاها به آن موسیقی سنتی می گویند تاریخی دیرینه دارد و در کتب دانشمندان و فلاسفه ایرانی تا قرن نهم هجری قمری از واژه هایی چون «مقام، پرده و شدّ» استفاده شده است. در پرده ها و نغمه های که در آن از حروف ابجد استفاده شده، دوازده مقام اصلی شامل «عشاق، نوا، بوسلیک، راست، حسینی، حجاز، راهوی، زنگوله، عراق، اصفهان، زیرافکند و بزرگ» می باشد. هر مقام خود هفده درجه و بیست و چهار گوشه را در بر می گیرد.

ردیف در موسیقی ایرانی

ردیف در موسیقی ایرانی شامل مجموعه یی از مثال های آهنگین در موسیقی ست که معادل اصطلاح رپرتوار در موسیقی غربی می باشد. هر مجموعه ردیف شامل مثال هایی از موسیقی از هر کدام از گوشه های یک دستگاه است که حال و هوای احساسی آن را بیان می کند.  

دستگاه در موسیقی ایرانی

توالی از پرده های مختلف موسیقی ایرانی همان دستگاه در موسیقی این مرز و بوم را تشکیل می دهد. انتخاب هر توالی به شنونده حس و شور خاصی را منتقل می کند. هر دستگاه خود شامل تعداد زیادی گوشه موسیقی می شود: شیوه ارائه به این صورت است که از دستگاه آغاز می کنند، به گوشه اوج یا مخالف دستگاه در میانه راه می رسند و در ادامه با فرود به گوشه های پایانی و اجرای تصنیف و رِنگ اجرای خود را به پایان می رسانند.

موسیقی محلی در ایران و جهان/ موسیقی محلی و عصر حجر!
بخوانید:

«دستگاه راست پنج گاه، دستگاه نوا، دستگاه ماهور، دستگاه همایون، دستگاه چهارگاه، دستگاه سه گاه و دستگاه شور» هفت دستگاه موجود در موسیقی کشور ایران می باشد. پنج آواز موسیقی ایرانی هم عبارتند از «آواز بیات اصفهان مربوط به دستگاه همایون، آواز دشتی متعلق به دستگاه شیپور، آواز بیات ترک(بیات زند) مربوط به دستگاه شور و آواز ابو عطا متعلق به دستگاه شور».  

 سه گروه مختلف از سازهای ایرانی

در این بخش از موسیقی ایرانی بهتر است اشاره ای به سازهای این مرز و بوم بیندازیم: به طور کلی سازهای ایرانی را می توان به سه گروه عمده «سازهای ضربی، سازهای زهی و سازهای بادی» تقسیم کرد.

سازهای زهی

در گروه سازهای زهی می توان به «تار، دو تار، سه تار، عود، تنبور،  رباب، کمانچه، سنتور و قانون» اشاره کرد. تار در ایران و برخی دیگر از کشورهای خاورمیانه از جمله تاجیکستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان و نواحی نزدیک قفقاز در نواختن موسقی کلاسیک مورد استفاده قرار می گیرد. سه تار نیز با ناخن انگشت اشاره دست راست نواخته می شود. این ساز چهار سیم از جنس فولاد و برنج دارد که از کاسه تا پنجه به طور موازی با دسته کشیده شده است. صدای تار ظریف و تا حدودی غمگین است. سنتور نیز که ذوزنقه شکل می باشد با دو زخمه چوبی نواخته می شود. رایج ترین نوع سنتور ۷۲ سیم دارد.

سازهای بادی

سازهای بادی که خود جزء موسیقی ایرانی ست شامل « نی، فلوت، سرنا، نی انبان، کرنا ، با لابان، دوزله، قره نی، نفیر و دونیه» می باشد. ساز «نی» که از گیاه نی ساخته می شود هفت بند دارد. هنگام برش گیاه نی، آن را طوری می برند که از سر تا ته هفت بند در ساز ایجاد شود. به تازگی نی به صورت مصنوعی نیز تولید می شود. ۵ سوراخ در جلو و یک سوراخ در پشت در ساز نی وجود دارد، انگشتان دوم و چهارم از یک دست و انگشتان اول تا چهارم از دست دیگر این شش سوراخ را می پوشاند. برای نواختن نی، آن را بین دو دندان نیش قرار داده زبان را گرد می کنند و در پایین و پشت آن قرار می دهند.

فرهنگستان ادب فارسی چه می کند؟!
بخوانید:

سازهای ضربی

در گروه سازهای ضربی مرتبط با موسیقی ایرانی هم باید «تنبک، دف، دایره، دهل، نقاره و سنج» را نام برد. تنبک که به آن تمبک، دمبک و ضرب هم می گویند از پوست ساخته می شود و جزء طبل های جامی شکل به حساب می آید. زیر بغلی در افغانستان و داربوکا در کشورهای عربی و ترکیه از سازهای مشابه با تمبک در ایران می باشد. دف نیز از یک حلقه چوبی تشکیل شده که بر دور آن یک پوست نازک کشیده شده است. دف را با ضربات انگشت می نوازند. دف شبیه ساز دیگری به نام دایره است اما از دایره بزرگ تر و صدای بم تر دارد.

موسیقی ایرانی(موسیقی مذهبی)

موسیقی مذهبی یا موسیقی آئینی نیز جزء موسیقی ایرانی می باشد و همان طور که نامش نشان می دهد در مراسم ملی یا مذهبی نواخته می شود. در فرهنگ ایرانی-اسلامی، موسیقی آئینی به شکل های مختلفی چون اذان، مناجات، تلاوت قرآن، نوحه خوانی، شبیه خوانی، منقبت خوانی، سحر خوانی و چاوش خوانی دیده می شود.

موسیقی ایرانی(فولکلور)

موسیقی فولکلور که در گروه موسیقی ایرانی قرار می گیرد برای بیان احساسات به روشی ساده مورد استفاده قرار می گیرد. اندیشه، فرهنگ و آداب و رسوم مردم ایران در موسیقی فولکلور به خوبی نشان داده می شود.

موسیقی ایرانی(پاپ)

موسیقی ایرانی از نوع پاپ در سده نوزدهم و در دوره قاجاریه متولد شد و در ادامه و با اختراع رادیو به سرعت در ایران رواج یافت. دهه پنجا شمسی، دوره طلایی پاپ در ایران بود. موسیقی پاپ پس از انقلاب اسلامی دوباره به عرصه موسیقی ایران بازگشت.

اینک که موسیقی ایرانی را با جزئیاتش شناختید، بدون شک راحت می توانید موسیقی مورد علاقه خود آن هم از نوع ایرانی اش را انتخاب کنید و از شنیدن لذت ببرید. موسیقی ایرانی نیز همانند فرهنگ و هنر و آداب و رسومش سرشار از عشق و احساس است.

موسیقی راک را چگونه از دیگر سبک های موسیقی تشخصی دهیم؟
بخوانید:
اگر این مطلب مفید است، آنرا به اشتراک بگذارید!
×

دسترسی سریع