مجله اینترنتی سرگرمی و محتوا

متن حماسی چه ویژگی هایی دارد؟ بررسی متن حماسی دل انگیز شاهنامه فردوسی

۱۳ آذر ۱۳۹۸

متن حماسی خود به نوعی قدرت کلام و ادبیات در بازخورد و توصیف رویدادها را نشان می دهد، اگر عقاب، عقاب می شود به واسط قدرت اعجاز انگیز توصیفات ادبی ست. کلام آنگاهی که با ابزار توصیف و خیال آمیخته می گردد، چنان قدرتی پیدا می کند که از کاه وجود یا یک رویداد کوچک کوهی باشکوه می سازد تا خوانندگان از سفر به قله های بلند آن لذت ببرند.

این گفته در مورد متن ها حماسی نیز صدق می کند. ادبیات زمانی که سراغ حماسه می رود چنان شجاعت ها و دلیری های مردان یک سرزمین را توصیف می کند، که مردمان سرزمین های دیگر و حتی دشمنان از دانستن پهلوانان و قهرمانان حماسی به خود می لرزند: آنچه در توصیف پهلوانی چون رستم زال توسط فردوسی رخ می دهد، فضای پهلوانی و حرکات حماسی را به سمت ایران و ایرانیان سوق می دهد، آن هم در فضایی که عرب ها دنیای پهلوانی و شجاعت را در سیطره کلام و ادبیات خود داشتند.

با ما در مجله اینترنتی کافه نبات همراه شوید، تا متن حماسی را بهتر و بیشتر از گذشته بشناسید.

متن حماسی چیست؟

یک متن حماسی همان طور که نامش نشان می دهد روایتی ست از برخی واقعیت های تاریخی مردمان یک سرزمین، حماسه ها می توانند زمینه های قهرمان، قومی و ملی داشته باشند یا به طور کامل خیالی باشند که با کلامی فاخر نوشته می شوند. کلمات در متن حماسه وزن و معنای خاص خود را دارد که می تواند روح سرکش و خیال پرداز انسان را قلقلک دهد.

قهرمان حماسی با قهرمانان معمولی تفاوتی فاحش دارد: او یک سوپر پاور(نیروی فوق بشری) است که ویژگی های جسمانی و روحی و روانی مافوق طبیعی دارد. در متن حماسی درگیری قهرمان حماسی با نیروهای شیطانی با چنان قدرت و پویایی توصیف می شود که گاه حماسه های ملی و قومی مردمان یک سرزمین، مرزهای جغرافیایی را در  می نوردد و عرصه ای به اندازه گسترده دنیا به خود می گیرد.

متن حماسی

این درست که بسیاری از حماسه ها زمینه های ملی و قومی دارند و تاریخ واقعی گذشته های بسیار دور یک ملت را روایت می کنند اما متن حماسی ممکن است تاریخ واقعی نباشد. متن حماسی آمیخته با مبالغه و افسانه های تاریخی اند. «ایلیاد» اثر هومر و «گستاسب» در شاهنامه فردوسی از این جمله می باشند.

شعر حماسی در مقایسه با شعر غنایی

همان طور که گفته شد متن حماسی به رویدادهای تاریخی عمق می بخشد و به خواننده می فهماند که پهلوانی که از او توصیف می شود یک جنگجوی صرف نیست بلکه یک پهلوان است که همانند سایر انسان ها مملو از عشق و احساس است. در متون حماسی عشق نیز موج می زند. متن حماسی همان طور که عشق و احساس پهلوان را توصیف می کند در عین حال مواظب است تا عفت و پاکی که در روح پهلوان وجود دارد آسیب نبیند.

متن حماسی به مدد استعاره و تشبیه چنان یک رویداد یا یک شخصیت را  توصیف می کند که برای همیشه ممکن است ماندگار شود. در ادبیات کهن بیشتر روایت های حماسی در قالب شعر و به صورت منظوم ارائه شده اند، آنجایی که ذکر پهلوانی های یک پهلوان خواه متعلق به یک ملت و خواه یک فرد نظم و ترتیب به خود می گیرد.

شاهنامه، حماسه ای جهانی و حتی بالاتر

همان طور که گفته شد متن حماسی در حقیقت توصیف دلاوری ها و شجاعت های پهلوانان یک مرز و بوم است؛ یک شعر داستانی با زمینه قهرمانی، قومی و ملی که اتفاقات خارق العاده در آن اتفاق می افتد. عواطف شخصی شاعر در شعر حماسی جایی ندارد.

در متن حماسی که به صورت یک شعر روایت می شود عواطف و احساسات شخصی شاعر ورود پیدا نمی کند و شاعر حوادث و شخصیت ها را به میل خود تغییر نمی دهد. از این حیث شاهنامه فردوسی باارزش ترین شعر حماسی و ملی ایرانیان به حساب می آید که می تواند در ردیف حماسه های جهانی و حتی فراتر از آن قرار گیرد. تاریخ ایران از زمان باستان تا شکست ساسانیان و نابودی پادشاه ساسانی به دست اعراب را روایت می کند.

متن حماسی

از دیگر حماسه های موجود در ادبیات فارسی می توان به شهریار نامه و سام نامه و نیز اسکندرنامه در قرون پنجم تا هفتم اشاره کرد.

متن حماسی دل انگیز شاهنامه

حماسه در قرون چهارم و پنج هجری به اوج خود رسید و حماسه های مشهوری در این زمان نوشته شد. متن حماسی با در نظرداشت شرایط سیاسی و اجتماعی جامعه خود نبردها و شجاعت های قهرمانان یک سرزمین، اخلاق حاکم بر زندگی پهلوانان و شیوه زندگی و سلوک رفتاری آنان را به تصویر می کشد.

متن حماسی را نمی توان جدای از متن غنایی دانست. در شاهنامه فردوسی که همان طور که گفته شد یکی از ماندگارترین اثرهای حماسی در دنیا به شمار می رود، داستان های زال و رودابه، تهمینه و رستم، سودابه و سیاوش و بیژن و منیژه با خالص ترین کلام و دل انگیزترین تصاویر عاشقانه توصیف شده است. متن حماسی داستان را از عشق آغاز می کند، عشقی که منشأ پیدایش حوادث فوق العاده و مافوق تصور آدمی می گردد.


به هر صورت اینک که متن حماسی را شناختید بدون شک پس از این با درک و شور و شعور بیشتری داستان های حماسی را خواهید خواند و لذت خواهید برد. متون حماسی به مدد استعاره و تشبیه و دست به دامان افسانه و خیال شدن چنان پهلوانان و حوادث خارق العاده ای که آنها رقم زده اند یا می زنند را توصیف می کنند که خواننده سختی های زندگی واقعی را فراموش کرده ناخودآگاه با حوادث داستان همراه می شود.

متن حماسی ممکن است ریشه در واقعیات تاریخی یک ملت نداشته باشد اما چنان حوادث را قوی می سازد که انگار وجود داشته اند. شخصیت حماسی که محصول یک متن حماسی ست در اذهان و افکار خوانندگان ماندگار شده از نسلی به نسل دیگر منتقل می گردد. درست مانند اثر حماسی بزرگ ابوالقاسم فردوسی که از گذشته های دور به نسل جدید یادگار مانده است.  

اگر این مطلب مفید است، آنرا به اشتراک بگذارید!
×

دسترسی سریع