مجله اینترنتی سرگرمی و محتوا

جمشید کاشانی ، ریاضی دان و منجم بزرگ ایرانی را بهتر بشناسید

۲۲ آذر ۱۳۹۸

غیاث الدین جمشید کاشانی یکی از ریاضی دانان بزرگ و منجمان و زیج نویسان ایرانی به شمار می آید. او تا چند دهه پیش برای هیچ کدام از دانشمندان ایرانی و اروپایی شناخته شده نبود.

اما زمانی که امکان مطالعه آثار او به وجود آمد تمام تلاش ها وتحقیقات او در زمینه های مورد تخصصش برای همگان معلوم گشت.

جمشید کاشانی از بزرگترین اخترشناسان سدۀ پانزدهم میلادی و از بزرگ ترین ریاضی دانان جهان اسلام بوده است.

زندگی نامه جمشید کاشانی

نام کامل او بر طبق مقدمه ای که در کتاب هایش وجود دارد، جمشید بن مسعود بن محمود طبیب کاشانی و لقب وی غیاث الدین می باشد. در آثاری که از وی به صورت عربی و لاتین به انتشار رسیده است به الکاشی شناخته می شود.

غیاث الدین جمشید کاشانی
غیاث الدین جمشید کاشانی

تاریخ دقیقی از تولد جمشید کاشانی در تاریخ ثبت نشده است اما با استفاده از برخی شواهد موجود در کتب تاریخی، زمان تولد وی در حدود ۷۹۰ هجری قمری تخمین زده شده است.

غیاث الدین در شهر کاشان به دنیا آمد. از دوران کودکی و نوجوانی وی اطلاعات زیادی در دست نیست اما همان طور که از نام جدّ پدری اش بر می آید طبابت در خانواده او رواج داشته است.

جمشید کاشانی در این میان، هیچ علاقه ای به پزشکی و طبابت از خود نشان نمی داد، در عوض از شب های زیبا و پر ستاره سوال های فراوانی در ذهن داشت.

غیاث الدین در زمان یورش های تیمور لنگ به ایران می زیست و به دلیل همین اوضاع و احوال نابسامان و کشتارهای مردم در آن زمان، وضعیت فرهنگی مساعدی حاکم نبود.

شرایط موجود بعد از مرگ تیمور لنگ رو به بهبود نهاد، پسر تیمور که بعد از او به حکومت رسید و همسرش گوهرشاد علاقه زیادی به علم داشتند و برای بالا بردن سطح علم و ارتقاء فرهنگ در زمان خودشان دغدغه مند بوند.

زندگینامه لبران جیمز ، بزرگترین بازیکن بسکتبال تمام دوران!
بخوانید:

این شرایط و موقعیت به وجود آمده باعث شد شهر کاشان از نظر فرهنگی در وضعیت بهتری قرار بگیرد و غیاث الدین جمشید کاشانی در آن زمان شناخته شد.

با وجود سختی شرایط برای تحصیل علم و فراگیری دانش، پدر غیاث الدین همراه خوبی بود تا او را در مسیر استعدادش قرار دهد تا پرورش پیدا کند.

آثار علمی جمشید کاشانی

جمشــيد کاشانی در حیطه رياضيات سه فعالیت مهم انجام داد:

  1. محاســبة عدد π تا شــانزده رقم اعشار
  2. ابداع و معرفي كسرهاي اعشــاري
  3. محاسبة جيب ( sin ) يك درجه تا بيست و دو رقم اعشار

از دیگر آثار مهم غیاث الدین در زمینه ریاضیات نگارش رساله محیطیه به زبان عربی می باشد. در این کتاب به صورت کلاسیک به محاسبه محیط دایره پرداخته شده است.

رساله محیطیه از نظر تاریخ نگاران ریاضی در اروپا به عنوان یک شاهکار فن محاسبه شناخته شده است. در حال حاضر نسخه های خطی این رساله در کتابخانه های آستان قدس رضوی، کتابخانه ملی و کتابخانه ملک وجود دارد.

از این کتاب یک میکروفیلم نیز موجود است که در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران می توان آن را یافت. رساله محیطیه به زبان های روسی و آلمانی نیز ترجمه شده است.

رساله وتر و جیب از دیگر آثار غیاث الدین جمشید کاشانی می باشد که در موضوع به دست آوردن جیب های سینوس یک درجه نگاشته شده است.

مفتاح الحساب نیز از دیگر آثار این دانشمند بزرگ است. غیاث الدین، این کتاب را به زبان عربی نوشته بود و از آن به عنوان کتب درسی نیز استفاده می شد.

به همین دلیل تا سالیان سال، مفتاح الحساب بعد از خلاصة الحساب شیخ بهایی در مدارس و حوزه های علمی تدریس می شد.

نسخ خطی این اثر گرانبها و ارزشمند در کتابخانه های برلین، لنینگراد، دانشگاه لیدن کشور هلند و همچنین در کتابخانه ملی ملک، کتابخانه شورای ملی تهران، کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران و کتابخانه آستان قدس رضوی موجود می باشد.

هرکول کیست ؟ دوازده خان هرکول چیست؟
بخوانید:

غیاث الدین جمشید کاشانی و علم نجوم

غیاث الدین به دلیل علاقه فراوانی که به ستاره ها و نجوم داشت از همان کودکی با تلاش فراوان و پشتکار بسیار به رصد آسمان می پرداخت.

در سن جوانی او توانست بعد از انجام تحقیقات و مطالعات فراوان موفق به ساخت ابزار نجومی مختلفی مانند طبق المناطق و لوح اتصالات برای محاسبات حرکت ستاره ها شود.

جمشید کاشانی کتاب های دیگری در زمینه نجوم که از ارزش بسیار زیادی برخوردار بودند طی سال های ۸۰۹ تا ۸۱۸ به تالیف در آورد.

آثار کاشانی در نجوم

رساله عربی سلَّم السماء یا نردبان آسمان با عنوان کامل (سلَّم السّماء فی استخراج ابعاد الارض و السماء من السارات السبعة و الثوابت و افلاکها) یکی از آثار این دانشمند بزرگ در رابطه با اندازه زمین، ماه، خورشید و دیگر سیاره ها و ستارگان می باشد. همچنین فاصله هر کدام از ستاره ها تا زمین را نیز در آن آورده است.

غیاث الدین جمشید کاشانی این کتاب را به دلیل وجود اختلافاتی که گذشتگان در موقعیت افلاک و اندازه های اجرام آسمانی و کواکب داشتند به نگارش در آورد تا باشد این اختلاف نظرها به یک منبع واحد ختم شود.

از دیگر آثار نجومی کاشانی کتاب “مختصری در علم هیئت” است که در سال ۸۱۳ به زبان فارسی تالیف شده بود. در این کتاب از حرکت ماه، خورشید، ستارگان و سیاره ها صبحت شده است و از مسیری که هر کدام از اجرام و کواکب طی می کنند سخن گفته است و دارای شانزده بخش است.

نزهة الحدائق، کتاب دیگری از جمشید کاشانی است که در باب نجوم تالیف شده است. این کتاب به زبان عربی است و در آن به شرح یکی از اختراعات خود ( طبق المناطق ) پرداخته است.

با دستگاهی که غیاث الدین اختراع کرد می توان محل خورشید، ماه و پنج ستاره، فواصل آنها را از کره زمین و همچنین زمان خورشید و ماه گرفتگی را پیش بینی کرد.

مریلین مونرو کیست؟ زندگینامه تعجب برانگیز این ستاره مشهور سینما و موسیقی
بخوانید:

در انتهای این کتاب هم اختراع دیگری از کاشانی که در نوجوانی آن را ساخته بود به نام لوح اتصالات شرح داده شده است. در کتاب نزهة الحدائق دو قرن پیش از کپلر نوشته به رشته تحریر در آمده است.

از دیگر آثار غیاث الدین جمشید کاشانی در زمینه نجوم می توان آثار زیر را نام برد:

  • رساله در شرح آلات رصد
  • کتاب زیج خاقانی در تکیمل زیج ایلخانی
  • زیج تسهیلات
اگر این مطلب مفید است، آنرا به اشتراک بگذارید!
×

دسترسی سریع