مجله اینترنتی سرگرمی و محتوا

کمال الدین بهزاد ، اولین نگارگر ایرانی که به نقاشی تک چهره روی آورد

۲۷ آذر ۱۳۹۸

کمال الدین بهزاد هروی به روایتی در حدود ۸۶۰ هجری قمری برابر با ۱۴۵۵ میلادی در شهر تبریز دیده به جهان گشود. وی یکی از بزرگ ترین نقاش ها و مینیاتورساز های ایرانی در سده های نهم و دهم هجری بوده است.

کمال الدین بهزاد در زمان پادشاهی تیموریان و صفویان صاحب مناصب دولتی بود و به خاطر نو آفرینی هایش در نقاشی ایران، بسیار شناخته شده بود.

زندگی نامه کمال الدین بهزاد

او در آغاز به عنوان یکی از شاگردان و زیردستان روح الله میرک نقی زاده به کار مشغول بود. کمال الدین با حمایت هایی که علی شیر نوایی از او کرد توانست فرصت های هنری بزرگی به دست بیاورد و به سرعت به شهرت برسد.

کمال الدین بهزاد
تصویر منسب به کمال الدین بهزاد

بعد از بر افتادن حکومت تیموریان و مرگ حسین بایقرا بهزاد همچنان در شهر هرات باقی ماند و تحت حمایت محمد شیبانی قرار گرفت.

آن گونه که در تاریخ آمده است، کمال الدین بهزاد یازده سال بعد از مرگ شیبانی نیز در هرات زندگی کرده است. این که وی در چه زمان و تحت چه شرایطی به تبریز سفر کرد به درستی معلوم نیست.

وی در شهر تبریز هم به دلیل هنرهای چشم نوازش مورد حمایت دربار بود، او در این شهر به عنوان مدیر کتابخانه سلطنتی منصوب شد و تا زمانی که در این دنیا بود سِمت خود را در کتابخانه حفظ نمود.

کمال الدین بهزاد به دلیل آرمان گرایی هایی که در آثارش داشت و همچنین شخصیت والای فردی اش باعث شده بود تا از حمایت های سلطنتی برخوردار باشد.

از ویژگی های مهم سبک کمال الدین بهزاد دقت در الگو، خوشنوسی و طراحی بود. همچنین توجه او به دنیای اطرافش باعث شده بود او از موفق ترین نگارگران در زمان خود و پیش از خود باشد.

آثار کمال الدین هروی

با توجه به این که کمال الدین بهزاد دارای شهرت بسیاری بود، خیلی ها تصمیم به تقلید کارهای او را گرفتند و نام او را بر روی تصاویر بسیاری گذاشته اند به همین دلیل تشخیص این که کدام اثر کمال الدین بهزاد اصلی است و کدام نیست، کار دشواری می باشد.

ایگناتس زملوایس ، قهرمان کاهش مرگ و میر زنان حامله
بخوانید:

اطلاعاتی که از کارها و آثار او در دست است همان تصاویری است که با امضای اصیل او که در یکی از نسخه های بوستان سعدی نقش شده و هم اکنون در مخزن کتابخانه ملی قاهره موجود می باشد.

در کارهای کمال الدین بهزاد، تصاویر از رنگ های گوناگون و درخشان بهره مند هستند که این شیوه کار بهزاد، نشانگر حساسیت ولی در کار نقاشی و میناتورسازی بود.

کمال الدین بهزاد

آثار هنری وی نشانگر این است که او به رنگ های سبز و آبی ( رنگ های سرد ) تمایل بیشتری داشته است و برای تعادل بخشیدن به کارهایش از رنگ های گرم مخصوصا نارنجی تند استفاده می کرد.

نقش کاشی ها و زمینه فرش ها، شاخه های پر از شکوفه و بسیاری از این ریز نقش های ظریف نشانگر سلیقه تزئینی و ظرافت بیش از اندازه کمال الدین بهزاد به شمار می آید.

اما بیشتر از هر چیزی واقع گرایی او باعث شده است که کارها و آثارش از دیگر آثار هنری متمایز باشد. این ویژگی در کارهای او زمانی به چشم می خورد که آثار او که صرفا جنبه درباری ندارند را می بینید، تصاویری که نشان دهندۀ زندگی عادی مردم است، از زندگی روستائیان و کار در مزرعه گرفته تا شیر دادن مادیان ها به کره ها

بهزاد در نگاره هایی مربوط به بوستان سعدی و خمسه نظامی نوآوری را به اوج رساند. امضاهای کمال الدین بهزاد روی این نگاره ها یا روی کتیبه های معماری و یا به صورتی که قابل مشاهاده نباشند روی اشیاء در نقاشی و آثار هنری وی قرار گرفته اند.

صورت هایی که در نقاشی های بهزاد به چشم می خوردند هر کدام نموداری شخصیتی هستند و حیات و زندگی در آنها موج می زند. تصویر آدم های در حال استراحت نیز حالت هایی کاملا طبیعی دارند.

آثار هنری کمال الدین بهزاد و سبک تصاویر نقاشی شده به وسیله او، ترکیبی است بی همتا از نقش های تزئینی و صحنه های واقعی که همین امر می تواند راهنمای ببیننده اثر برای تشخیص اصل از بدل باشد.

پدر ادبیات عرب از ناف افغانستان! «مدرس افغانی» که بود؟
بخوانید:

در میان همه این آثار اصل و بدلی که در کتاب ها و دیگر آثار به نام بهزاد نقش بسته است، اختلاف نظر بسیاری در خصوص اصیل بودن آنها در میان خبرگان وجود دارد.

اما این نکته هم قابل بحث است که این کارها و آثار هنری اگر مربوط به خود استاد بهزاد نباشد، به مکتب او وابسته هستند. از مهمترین شاخصه های هنری وی و همچنین برجسته ترین تحول کار هنری وی توجه به شخصیت هایی است که در نگاره های او به چشم می خورد.

کمال الدین بهزاد اولین نگارگر ایرانی است که به نقاشی تک چهره روی آورد. وی بر روی آثار هنری خود جایی برای خطاطی و هنر خط نمی گذاشت، به همین دلیل نگاره های وی جدای از کتابت بودند.

بهزاد از نظر شخصیتی بسیار بی ادعا و تیزبین بوده است و از ویژگی های دلپذیر و دوستانه ای برخوردار بود. همین صفات او باعث شدند تا چهار پادشاه از پادشاهان زمانش او را در مراتب و مقام های مختلف دربار بپذیرند.

نفود استاد بهزاد بیشتر از هر چیز دیگری در آثار شاگردان وی دیده می شود. برخی از شاگردان او در خلق آثار هنری به پای استاد خود می رسیدند.

با وجود این که در زمان حکومت صفویان سبک مینیاتوری یک بار دیگر دچار تغییر و تحولات شد، اما تا کنون با وجود این که نیم قرن از زمان وی گذشته است همچنان نفوذ کار وی در آثار نقاشان به چشم می خورد.

نقاشان هراتی سبک کمال الدین بهزاد را به بخارا بردند و آن را در دربار خاندان شیبانی پرورش دادند. کتاب مهر و مشتری که در سال ۹۲۶ هجری قمری در بخارا نسخه برداری شده است نشانگر آن است که آثار این هنرمند بزرگ در بخارا بهتر از تبریز حفظ شده است.

مهاجرت برخی از نقاشان که آثارشان برگرفته از سبک بهزاد بود، باعث شد که این سبک در هندوستان نیز گسترش پیدا کند.

جمشید کاشانی ، ریاضی دان و منجم بزرگ ایرانی را بهتر بشناسید
بخوانید:

کتاب هایی که با تصاویر منتسب به کمال الدین بهزاد زینت شده اند عبارتند از:

  • خمسه امیر علی شیر نوایی در کتابخانه بودلیان
  • گلستان در روچلید پاریس
  • خمسه نظامی در موزه بریتانیائی
اگر این مطلب مفید است، آنرا به اشتراک بگذارید!
×

دسترسی سریع