مجله اینترنتی سرگرمی و محتوا

کتاب صمدیه + لینک دانلود رایگان

۲۷ آذر ۱۳۹۸

کتاب صمدیه با نام کامل «فوائد الصمدیه» یکی دیگر از کتاب های مهم و منابع آموزشی علم نحو به شمار می رود. همراه ما باشید با معرفی کتاب فوائد الصمدیه:

کتاب فوائد الصمدیه

کتاب فوائد الصمدیه کتابی است مختصر و دقیق با عباراتی زیبا و نثری استوار و لطیف که شیخ بهائی آن را در سال ۱۰۳۰ هجری قمری تألیف و به برادر کوچکش، عبدالصمد دیکته کرده و پس از آن، کتاب در اختیار اهل فضل قرار داده است.

کتاب صمدیه یکی از مهمترین و دقیقترین کتابهای موجود در علم نحو است که از دیرباز در حوزه‌های علمیه تدریس می‌ شده است.

کتاب صمدیه

گفته شده است که مرحوم شیخ بهایی عالم نحوی برجسته ای نبوده است، و به همین سبب کتاب ایشان به نام کتاب فوائد الصمدیه هم کتابی است که در واقع جمع آوری کاملی از نوشته های دیگران در خصوص علم نحو است و خود ایشان نظر نحوی مهمی در علم نحو ندارد و تابع سایر نحویون است.

کتاب در پنج بخش تنظیم شده و اصطلاحی که برای هر بخش از کتاب انتخاب شده، اصطلاح «حدیقه» به معنای باغ یا بستان می باشد؛ گویی از نگاه نگارنده هر بخش کتاب صمدیه، باغی به حساب می‌آید که در آن، میوه‌هایی شیرین از علم و معرفت چیده می‌شود.

کتاب دارای یک مقدمه یا خطبه است که نویسنده در آن با ظرافتی خاص، به مطالب علم نحو اشاره کرده است.

در حدیقه اول کتاب صمدیه بحث از کلمه و کلام آغاز می شود و این به این دلیل است که موضوع علم نحو کلمه و کلام است.

پس از ذکر آنها، تقسیم و شرایط و اختصاصات آنها را بیان کرده و پس از آن به بیان اقسام اسم از جهت های گوناگون از جمله معرفه و نکره بودن، جامد و مشتق بودن، مفرد و مثنی بودن و… می پردازد.

در ادامه مبحث فعل را باز کرده و پس از بیان اقسام فعل به معرفی افعال معرب و مبنی می پردازد.

فواید کتاب خوانی [بعد از خواندن این مقاله عاشق کتاب خواندن میشوید]
بخوانید:

در حدیقه دوم کتاب صمدیه سخن از مواردی است که مختص اسماء می باشد. نویسنده در این بخش از کتاب به معرفی معربات و مبنیات پرداخته و بعد از ذکر معرب و مبنی بودن اسم، معربات را به شرح زیر بر می شمارد: مرفوعات و منصوبات و مجرورات و غیرمجرورات.

شیخ مرفوعات را با فاعل آغاز می‌کند، سپس در ادامه به بیان مفاعیل خمسه و منصوبات اهتمام می‌ورزد. سخن با مجرورات ادامه می یابد و استثنائات نیز توسط نویسنده ذکر می شود. همچنین موانع صرف را نیز بیان می دارند.

حدیقه سوم به ذکر افعال و متعلقات افعال اختصاص دارد و در آن به تقسیمات فعل پرداخته می‌شود و پس از آن بیان تقسمات فعل حالات اعرابی فعل مضارع مورد بررسی قرار گرفته و آنگاه ادوات ناصب و جازم و تأثیرات این ادوات بر فعل مضارع همچون تأثیرات زمانی و معنایی آن‌ها را بیان می کند. در ادامه به ذکر افعال مدح و ذم پرداخته و این حدیقه را با ذکر افعال قلوب و باب تنازع خاتمه می دهد.

حدیقه چهارم اختصاص دارد به ذکر اقسام جمل و اعراب آن‌ها. بحث در این قسمت از کتاب صمدیه با تعریف جمله آغاز شده و با تقسیم جمله به اسمیه و فعلیه و آوردن مثال‌هایی برای تقریب ذهن ادامه می یابد.

شیخ بهائی جمله را در این فصل از کتاب خویش به دو نوع بدون اعراب و جملاتی که دارای اعراب محلی هستند تقسیم کرده و به ذکر جایگاه آن‌ها پرداخته است.

در حدیقه پنجم صاحب کتاب صمدیه به ذکر مفردات در بیان معانی و تقسیمات حروف و آنچه که دارای معنای حرفی است می پردازد و ۲۵ قسم از مفردات را بیان کرده و حروف و مفردات و موارد استعمال آن را طبق ترتیب حروف الفبا ذکر کرده است، همچنین وی از حرف «همزه» آغاز و این حدیقه را به حرف «لم» ختم می‌کند.

پیشنهاد چند کتاب برای هدیه دادن به عزیزانتان
بخوانید:

سخنی در مورد نویسنده کتاب صمدیه

بهاءالدین محمد بن حسین عاملی معروف به شیخ بهائی متولد بعلبک لبنان متولد و از دانشمند نامدار قرن دهم و یازدهم هجری است که در علم فلسفه، منطق، هیئت و ریاضیات تبحر زیادی داشته است.

نسبت شیخ بهائی به حارث همدانی می‌رسد که از یاران امیرالمومنین علی علیه السلام بود. وی تألیفات فراوانی در زمینه‌های مختلف دارد و حدود ۹۵ کتاب و رساله در سیاست، حدیث، ریاضی، اخلاق، نجوم، عرفان، فقه، مهندسی و هنر و فیزیک از ایشان به یادگار مانده است.

شیخ بهایی در سال۱۰۳۰ق در اصفهان دار فانی را وداع گفت و در مشهد الرضا علیه السلام به خاک سپرده شد؛ یونسکو به پاس خدمات وی به علم نجوم و ستاره‌شناسی، سال ۲۰۰۹ م را سال «نجوم و شیخ بهایی» نامگذاری کرد.

نقاط قوت کتاب فوائد الصمدیه

اولین نکته در بیان نقاط قوت کتاب صمدیه موجز و مختصر بودن این کتاب است چنانچه اکثر نحویون آگاهند که در علم نحو به خاطر گستردگی زیاد مطالب حفظ و به خاطر سپردن نکات کار آسانی نیست و به همین دلیل تا حد امکان باید مطالب موجز باشد تا بتوان آنها را به خاطر سپرد. کاری که کتاب صمدیه به خوبی از پس آن بر آمده است.

نکته قابل ذکر بعدی طریقه فصل بندی کتاب است که احکام هر قسم را در فصلی جداگانه بیان کرده است.

از دیگر مواردی که می‌شود آن را جز محاسن و زیبایی های کتاب به شمار آورد و نقطه قوتی برای کتاب نگاشت، عدم ذکر اختلافات نحوی پیچیده است؛ چرا که هدف اصلی نویسنده از تألیف این کتاب بیان اصول مورد پذیرش در نحو برای کسانی است که در ابتدای این علم قرار دارند و لذا آوردن موضوعات اختلافی فقط به سردرگمی ذهنی فراگیر می انجامد.

و در نهایت در مورد خوبی های کتاب صمدیه می توان به وجود فصلی درباره جملات اشاره کرده که در حدیثه چهارم در مورد آن صحبت شده است.

راهنمای مطالعه کتاب اطلاعات عمومی
بخوانید:

چرا که این مبحث جزو مباحثی است که در علم نحو بهای زیادی به آن داده نشده است و در دیگر کتب نحوی با این تفصیل و این تقسیم بندی ذکر نشده است.

اگر این مطلب مفید است، آنرا به اشتراک بگذارید!
×

دسترسی سریع