مجله اینترنتی سرگرمی و محتوا

باقیات صالحات و مصادیق آن/ چگونه پس از مرگ نیز ثواب ببریم؟!

۲۲ آذر ۱۳۹۸

باقیات صالحات یعنی کارهای پسندیده ای که ثواب و خیر آن در آخرت برای فرد باقی می ماند. یعنی یک مسلمان در زمان حیات خود خدمات عام المنفعه ای انجام دهد که آثار آن کار، بعد از مرگ او نیز باقی بماند.

باقیات صالحات اعمال نیکی هستند که نزد خداوند محفوظ می مانند. تمامی اعمالی که مومن در دنیا انجام داده است و بعد از مرگ او هم آثار آن در دنیا باقی می ماند و ثمره آن در آخرت نصیب مومن می شود.

مفهوم قرآنی باقیات صالحات

باقیات صالحات همه اعمال صالح انسان را شامل می شود. زیرا هر چند که از دیدگاه قرآن همه اعمال و رفتار انسان چه خوب و چه بد در نزد خداوند باقی می مانند اما ثواب اعمال خیر به صورت ابدی خواهد ماند.

در سوره های کهف و مریم در خصوص باقیات الصالحات مطالبی ذکر شده است. در آیه ۴۶ سوره کهف خداوند می فرمایند، مال و پسران زینت زندگی دنیا هستند و باقیات صالحات چه از نظر پاداش و چه از نظر امید نزد پروردگار شما بهتر است.

قرآن در سوره مریم آیه ۷۶ نیز می فرمایند: و خداوند کسانی که هدایت یافته اند بر هدایت شان می افزاید و باقیات صالحات نزد پروردگار شما از نظر پاداش بهتر و خوش انجام‌تر است.

مفسران آیات قرآن باقیات صالحات را انجام همه اوامر الهی و دوری از همه گناهان می دانند. همچنین مفسران اعمال صالح را طاعات و حسنات تفسیر کرده اند.

در سوره های کهف و مریم که به واژه باقیات صالحات اشاره شده است، امور دنیایی را ذکر می کند که نفع شان در دنیا باقی مانده است.

قرآن در این آیه ها مردمانی را مثال می زند که از زندگی مادی و امکانات خوبی برخوردار بودند اما هیچ باقیات صالحاتی برای خود باقی نگذاشته اند.

باقیات صالحات مصادیق بسیار گسترده ای دارد و در بر گیرنده اعمال بسیاری است. در روایاتی که از بزرگان دین آمده است در مورد باقیات صالحات مصادیق مختلفی ذکر کرده اند.

جسم برزخی چه ویژگی هایی دارد؟! حقایقی از جسم برزخی و دنیای پس از مرگ
بخوانید:

روایات و احادیث

پس می شود مفاهیم وسیعی برای این عبارت در نظر گرفت. در ادامه مطلب مصادیقی که برای این واژه قرآنی در روایات و احادیث ذکر شده اند آمده است:

امام باقر (ع) فرموده اند رسول خدا مردی را دیدند که در حال کشت در باغ خود بود. کنار این مرد می ایستند و
می گویند آیا تو را راهنمایی کنم بر کاشتن درختی که ریشه اش با استحکام بر جای است و میوه هایش زودرس تر است؟ مرد با اشتیاق از پیامبر خواست که راهنمایی اش کند.

رسول خدا او را به ذکر گفتن راهنمایی کردند. این که در بامدادان و شامگاهان “سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر” بگو، زیرا اگر این ذکر را بگویی به اندازه هر تسبیح ده درخت در بهشت به نام تو خواهد بود و آن باقیات صالحات است.

لذا ذکر گفتن و یاد خدا و حمد و ثنای الهی می تواند مصداق بارزی از باقیات صالحات باشد. همچنین نماز شب و دعای سحر از نظر امام صادق (ع) نیز چنین حکمی را دارد.

در برخی از روایاتی که از بزرگان دین بر جای مانده است، محبت اهل بیت (ع) نیز از مصداق های این اصطلاح قرآنی می باشد. امام صادق (ع) در روایتی می فرمایند که از محبت ما اهل بیت غافل نشوید زیرا که آن از باقیات صالحات است.

از دیگر مصادیقی که در باب اعمال صالحی که در دنیا باقی خواهند ماند، آمده است علم و عمل صحیح است. علم و عمل جزء باقیات صالحات به حساب می آیند، تاثیرات آنها حتی از مال و مقام هم بیشتر است، زیرا نفع علم و عمل دائمی و باقی است اما مال و مقام از بین می روند.

واژه باقیات صالحات در معنای دوم کمی محدودتر و خاص تر می باشد و مصداق های کمتری را در بر می گیرد. در میان عوام جامعه و خواص، این مصداق ها رواج زیادی دارند و گاهی معنای واژه باقیات و صالحات در همین معانی محدود استفاده می شود.

پرونده اعمال در قرآن کریم چگونه توصیف شده است؟
بخوانید:

امام صادق (ع) می فرمایند اگر انسان سه خصلت را با خود نداشته باشد هیچ اجر و پاداشی برای او در دنیا و آخرت وجود نخواهد داشت.

  • اول صدقه جاریه ای که بعد از مرگ مومن نیز همچنان جریان داشته باشد و این صدقه اگر تا روز قیامت هم روی زمین بر جای باشد پاداشش برای کسی که آن را گذاشته است می باشد.
  • دوم راه خیر و سیره هدایت کننده ای که از خود بر جای گذاشته است و خود نیز به آن عمل می نموده است و دیگران هم بعد از مرگ وی به آن عمل می کنند.
  • سومین باقیات صالحاتی که یک مومن می تواند از خود بر جای بگذارد فرزند صالح است. فرزندی که برای او تا زمان حیات خود استغفار نماید.

همچنین امام صادق (ع) می فرمایند پنج خصلت دیگر است که اگر مومن آنها را در وجود خود نداشته باشد بعد از مرگ بهره ای از ثواب باقیات و صالحات ندارد.

  1. قرآنی که از خود بر جای گذاشته باشد که بعد از مرگش قرائت شود.
  2. چاه آبی که حفر کرده و در اختیار مردم قرار داده است، تا زمانی که آن چاه پا بر جا باشد ثوابش به روح او خواهد رسید.
  3. غرس کردن درختی در زمان حیات نیز از باقیات صالحات است.
  4. به جریان انداختن آبی و وقف کردن آن.
  5. روش و سیره ی نیکویی که در زمان حیات خود رایج کرده باشد و بعد از مرگش مردم به آن عمل کنند.

رسول گرامی اسلام می فرمایند: بهترین صدقه آن چیزی است که مومن در حالی که از صحت و سلامت کامل برخوردار است و به زندگی خود امید دارد و البته از تنگ دستی و فقر هم بیمناک باشند بدهد.

ایشان می فرمایند صدقه دادن را آنقدر به تاخیر نیندازید که به نفس های آخر عمرتان نزدیک شده باشید که فقط بتوانید در حد این که به فلان فرزندم اینقدر بدهید و به فلانی آنقدر بدهید زمان، برای بخشیدن داشته باشید.

ماجرای خر دجال چیست؟! آیا دجال و خر او سمبلیک است یا واقعی؟
بخوانید:

امام علی (ع) نیز در خصوص صدقه جاریه و باقیات صالحات می فرمایند، تنها بهره ای که فرد از دارایی خود می برد همان مقداری است که برای آخرت به عنوان باقیات صالحات از پیش فرستاده است و آنچه که بر جای می گذارد سهمی برای وارثین است.

اگر این مطلب مفید است، آنرا به اشتراک بگذارید!
×

دسترسی سریع